गुजरात विद्यापीठाच्या इतिहासात सुवर्णपान! डॉ. नाझेमा अन्सारी यांच्या मार्गदर्शनाखाली तिसरी ऐतिहासिक ‘पीएच.डी.’ पूर्ण..उर्दू साहित्यातील गुजरातच्या गौरवशाली परंपरेचे पुनरुज्जीवन, शैक्षणिक व साहित्यिक वर्तुळातून कौतुकाचा वर्षाव
अहमदाबाद (प्रतिनिधी:-गुजरात विद्यापीठाच्या स्कूल ऑफ लँग्वेजेसमध्ये नुकताच एक ऐतिहासिक शैक्षणिक सोहळा पार पडला.विद्यापीठाच्या शैक्षणिक प्रवासात आणखी एक सुवर्णपान जोडत, संशोधिक शेख हसीना अली मुहम्मद यांनी त्यांच्या पीएच.डी. प्रबंधाची ओपन व्हायवा (तोंडी परीक्षा) अत्यंत यशस्वीपणे पूर्ण केली.गुजरात आर्ट्स अँड सायन्स कॉलेजच्या असोसिएट प्रोफेसर डॉ.नाझेमा अन्सारी यांच्या कुशल मार्गदर्शनाखाली हा शोधनिबंध पूर्ण झाला आहे.६ एप्रिल २०२६ रोजी डॉ.नाझेमा अन्सारी यांच्या मार्गदर्शनाखाली दोन विद्यार्थ्यांनी यशस्वीपणे पीएच.डी. पूर्ण केली होती. त्यानंतर पूर्ण झालेली ही तिसरी ऐतिहासिक पीएच.डी. ठरली आहे.हा केवळ एका संशोधनाचा प्रवास नसून गुजरातच्या समृद्ध शैक्षणिक आणि साहित्यिक परंपरेच्या पुनरुज्जीवनाचा एक गौरवशाली अध्याय मानला जात आहे.संशोधिका शेख हसीना यांनी “मझहरुल हक अल्वी:व्यक्तिमत्व आणि कला” या क्लिष्ट आणि महत्त्वपूर्ण विषयावर आपला शोधनिबंध सादर केला.या प्रसंगी बाह्य परीक्षक म्हणून धुळे (महाराष्ट्र) येथील एस.पी.डी.एम. कॉलेजच्या उर्दू विभागाचे प्रमुख प्रोफेसर डॉ.साजिद अली कादरी उपस्थित होते.
प्रबंधाचे सखोल मूल्यमापन करताना डॉ.कादरी यांनी या संशोधनाचा उच्च दर्जा, मौलिकता आणि संशोधिकेच्या विश्लेषक क्षमतेचे मनापासून कौतुक केले.संशोधिकेने विचारलेल्या प्रश्नांना अत्यंत तर्कसंगत व अभ्यासपूर्ण उत्तरे दिली.या संशोधनाचे महत्त्व विचारात घेऊन डॉ.कादरी यांनी शेख हसीना यांना ‘पीएच.डी.’ पदवी बहाल करण्याची शिफारस केलीच, शिवाय आवश्यक सुधारणांनंतर हा प्रबंध पुस्तकरूपात प्रकाशित करण्याची विशेष शिफारस केली.अल्लामा इक्बाल यांच्या शायरीने कार्यक्रमाची सुरुवात या सोहळ्यात उर्दू साहित्यातील महान कवी डॉ. अल्लामा इक्बाल यांच्या प्रसिद्ध शेराने संशोधनाच्या महत्त्वावर प्रकाश टाकण्यात आला:”हजारो वर्षे नर्गिस आपल्या निस्तेजतेवर रडत असते,चमनमध्ये दूरदर्शी व्यक्ती मोठ्या मुश्किलीने जन्माला येते.”हजरत शाह वजीहुद्दीन अल्वी (र.अ.) यांच्या खानकाहमधून निर्माण झालेल्या परंपरेने उर्दू कवितेचे जनक वली दक्कनी, वारिस हुसेन अल्वी, मुहम्मद अल्वी आणि मझहरुल हक अल्वी यांसारख्या महान साहित्यिक विभूती देशाला दिल्या. दीर्घ कालावधीनंतर गुजरात विद्यापीठाने ही गौरवशाली परंपरा पुन्हा जिवंत करत उर्दू संशोधनाच्या इतिहासात नवीन अध्याय जोडला आहे.कार्यक्रमाची सुरुवात स्कूल ऑफ लँग्वेजेसच्या संचालिका प्रोफेसर नूतन कोटक यांच्या स्वागत भाषणाने झाली.त्यांनी संशोधिकेला शुभेच्छा देताना हे संशोधन गुजरातच्या साहित्यिक इतिहासातील महत्त्वाचा टप्पा असल्याचे सांगितले.पीर मुहम्मद शाह लायब्ररीचे संचालक प्रोफेसर मुहीयुद्दीन बॉम्बेवाला यांनी अध्यक्षीय भाषणात वारिस हुसेन अल्वी,मुहम्मद अल्वी आणि मझहरुल हक अल्वी यांच्या साहित्यावर प्रकाश टाकला.ही अमूल्य ठेव नवीन पिढीपर्यंत पोहोचवणे काळाची गरज असल्याचे ते म्हणाले.
सांस्कृतिक वारसा:गुजरात उर्दू अकादमीचे सदस्य झैनुलआबिदीन अन्सारी यांनी स्पष्ट केले की,असे संशोधन केवळ वारशाचे जतन करत नाही,तर तरुणांना त्यांच्या सांस्कृतिक ओळखीशी जोडते.
महिला सक्षमीकरणाचे प्रतीक: प्रसिद्ध समाजसेविका श्रीमती यास्मीन वोरा (खान) यांनी आनंद व्यक्त करत सांगितले की,महिलांचे उच्च शिक्षण आणि संशोधन क्षेत्रातील हे यश संपूर्ण समाजासाठी अभिमानास्पद आणि प्रेरणादायी आहे.सूफी संत कुटुंबातील सूफी इरफान कादरी यांनी संशोधिकेची ओळख मझहरुल हक अल्वी यांच्या कुटुंबाशी करून देऊन या संशोधनात महत्त्वाचा दुवा म्हणून भूमिका बजावली.
या ऐतिहासिक क्षणाचे साक्षीदार होण्यासाठी शैक्षणिक,साहित्यिक आणि सामाजिक क्षेत्रातील अनेक मान्यवर,प्राध्यापक,संशोधक विद्यार्थी व साहित्यप्रेमी मोठ्या संख्येने उपस्थित होते.उपस्थितांनी या कामगिरीबद्दल सर्वांचे अभिनंदन करत भविष्यातही अशाच दर्जेदार संशोधनाची अपेक्षा व्यक्त केली.